Bryum – hnokkmosar

Skrifað um September 7, 2017 · in Mosar

Bryum argenteum, silfurhnokki, vex við götur og stíga, í sendnum jarðvegi. - Ljósm. ÁHB.

Bryum argenteum, silfurhnokki, vex við götur og stíga, í sendnum jarðvegi. – Ljósm. ÁHB.

Í ættkvíslinni Bryum Hedw. – hnokkmosum – sem tilheyrir Bryaceae (hnokkmosaætt), eru nærri 200 tegundir vel skilgreindar. Þetta er þó aðeins tæpur helmingur af þeim, sem lýst hefur verið. Ættkvíslin hefur löngum þótt erfið og menn hafa ekki verið á einu máli um, hvernig skilgreina beri tegundir. Unnið hefur verið að því að rannsaka kvíslina hin síðari ár og skipta henni á nokkrar nýjar kvíslir. Þeirri vinnu er ekki lokið, svo að hér verður fjallað um kvíslina eftir gamalli hefð.

Bryum-tegundir vaxa oftast í litlum þúfum eða bólstrum, sjaldan dreifðar innan um aðrar tegundir. Þær vaxa einkum á berum jarðvegi, í flögum eða skorum og glufum í klettum. Ekki er óalgengt, að þær vaxi á stöðum, þar sem er eitthvert rask eins og frostlyfting, beit, reglubundinn vatnságangur eða annað slíkt.

Plönturnar eru ýmist ógreindar eða kvíslgreindar. Oft eru blöð jafnt dreifð um stöngul en hitt er ekki óvenjulegt, að blöðin séu stærst og þéttust efst á stöngli. Blöð eru tiltölulega breið, oftast egg- eða lensulaga, ganga fram í odd og eru heilrend eða lítið tennt. Blaðjaðar er sléttur eða útundinn. Rif er greinilegt, endar fyrir neðan blaðenda eða gengur fram úr blöðku. Frumur eru tiltölulega stórar, oftast tigullaga eða sexhyrndar. Oft er jaðar blaða settur sérstökum, mjóum og löngum frumum, sem mynda greinilegan jaðar, sem er eitt eða tvö frumulög á þykkt. Mikilvægt greiningareinkenni er, hvort grunnur blaða sé öðru vísi á lit en aðrir hlutar blaðsins.

Mikilvægt er að greina á milli einkynja og tvíkynja tegunda við greiningu. Á flestum tvíkynja tegundum sitja karl- og kvenhirzlur saman á stöngulenda. Á fáeinum er hvor hirzla á sínum sprota og er jafnan erfiðara að greina þær til tegundar. Gróhirzlur eða baukar eru jafnan drúpandi eða álútar. Oftast er háls greinilegur á baukunum, sem mjókkar niður í stilk. Á honum eru varafrumur. Baukurinn er egg-, peru- eða kylfulaga en getur þó verið óreglulegur. Ofan á bauk er lok, kúpt eða keilulaga, oft með totu. Yfir allri gróhirzlunni er hetta á meðan hún er að þroskast. Hettan er fremur lítil og losnar af tiltölulega fljótt. Undir loki er lítið op á bauknum, sem er kringsett tveimur tannkrönsum, ytri og innri. Í ytri tannkransi eru 16 tennur, sem eru settar þverbjálkum og mynda fallegt mynstur. Á milli þessara bjálka eru svo nefndir millibjálkar. Bezt er að skoða mynstur bjálka á ytri tönnum á innra borði tannanna. Innri krans er myndaður af misjafnlega hárri grunnhimnu en upp á henni rísa 16 innri tennur, sem sjást í bili á milli ytri tanna. Innri tennur eru litlausar eða gulleitar, oft götóttar og gagnsæjar. Auk þessara tanna eru 1-4 frumuþræðir á milli innri tanna. Þeir eru misjafnlega þroskaðir, þeir geta verið með horn og hnúða, en á stundum ber lítið á þeim, og í stöku tegund er þeir horfnir (aðallega hjá tegundum með stór gró).

Eins og áður segir ríkir nokkur óvissa um einstakar tegundir ættkvíslarinnar. Í Fjölriti Náttúrufræðistofnunar n:r 44 (Bergþór Jóhannsson 2003) eru taldar 40 tegundir. Við endurskoðun hafa fáeinar tegundir verið sameinaðar og aðrar gerðar að undirtegundum eða afbrigðum annarra tegunda. Samkvæmt þeirri endurskoðun (ÁHB Vistfræðistofan n:r xx) eru hér taldar 33 tegundir.

Greiningarlykill að Bryum:

INNGANGSLYKILL

1 Plöntur með þroskaðar gróhirzlur og heilar innri og ytri kranstennur og fullmynduð gró ….. Lykill A
1 Plöntur án gróhirzlna eða þær eru ekki þroskaðar …………………………………. 2

2 Blöð greinilega snubbótt (rétt að líta á mörg blöð) ………………………. Lykill B
2 Blöð hvassydd eða bogadregin en með greinilegan brodd ………………………………….. 3

3 Með æxlikorn eða æxliþræði í blaðöxlum, sem falla auðveldlega af ……………….. Lykill C
3 Engin æxlikorn í blaðöxlum ………………………………………………. 4

4 Með æxlikorn á rætlingum ……………………………………………….. Lykill D
4 Án æxlikorna á rætlingum. (Ef vafi, skal velja þennan lið) ……………………………. 5

5 Plöntur jafnan með silfurgljáa; blöð þéttstæð, kúpt með breiðan, hvítan eða litlausan brodd. Lítil tegund, oftast í þéttum þúfum á lítt gróinni jörð ………………………………. B. argenteum
5 Plöntur öðru vísi ……………………………………………………… 6

6 Blöð langt niðurhleypt breiðri ræmu, breið-þríhyrnd með stuttan odd. Róslit ……….. B. weigelii
6 Blöð niðurhleypt mjórri ræmu eða ekki niðurhleypt ………………………………. 7

7 Blöð og stönglar gljáa mjög, dökkgræn eða oftar eirrauð. Blaðfrumur mjóar (lengd 6-10-föld breidd). Oft á votum klettum eða lítt gróinni jörð …………………………………… B. alpinum (óviss teg.)
7 Blöð og stönglar gljáa ekki áberandi. Ekki eirrauð ………………………. 8

8 Blöð breiðust um eða ofan miðju; fremur lin, þurr blöð oft vafin um stöngul. Blaðfrumur breiðar, oft >20 µm-  ………………………………………………………… 9
8 Blöð breiðust neðan miðju; þurr blöð ekki vafin um stöngul. Blaðfrumur <20 µm á breidd …….. 10

9 Blaðjaðar ógreinilegur, með 0-2(-3) langar og mjóar frumur. Blöð kringlótt eða breiðegglaga og mjög kúpt. Rif gengur lítið eitt fram úr blaði ………………………………… B. elegans
9 Blaðjaðar mjög greinilegur, með (2-)3-7 langar og mjóar frumur. Blöð tungulaga til mjó-egglaga, slétt eða lítið kúpt. Rif nær oftast langt fram úr blaði. Einkynja. Þurr blöð mjög gormlaga undin um stöngul. Algeng tegund (oft án gróhirzlna) ………….. B. capillare

10 Blöð svo kúpt, að stönglar verða sívalir og bústnir; stuttydd. Stórar, vöxtulegar, allt að 6 cm háar plöntur. Blöð egglaga, 2 eða 3 sinnum lengri en þau eru breið. Fremur sjaldgæf tegund og vex í klettum, við tjarnir og vatnsföll ………………. B. schleicheri
10 Blöð slétt til kúpt, en sprotar ekki sívalir; blöð ganga smám saman fram í odd ………….. 11

11 Stórvaxin tegund, allt að 6 cm á hæð, blöð jafndreifð eftir stöngli; blaðjaðar mjög greinilegur, blaðrönd allmjög útundin og niðurhleypt. Mjög algeng tegund og vex í margs konar votlendi …… B. pseudotriquetrum
11 Plöntur öðru vísi ………………………………………… 12

12 Plöntur allt að 3 cm á hæð, sérkennilega rauðar, sjaldnar brún- eða grænleitar. Stöngull rauður. Blöð þéttust efst, egg- til egglensulaga, langydd og eilítið tennt fremst. Rif kröftugt, rautt eða brúnt, nær næstum fram í blaðenda eða lítið eitt fram úr blöðku. Blaðjaðar mjór en greinilegur, á stundum úr tveimur frumulögum, útundin á hluta. Vex í rökum sendnum jarðvegi og við laugar. Allalgeng um land allt ………… Bryum cf. pallens
12 Plöntur öðru vísi ……………………………… 13

13 Blöð mjög þétt efst á sprotum, vex í þéttum þúfum. Blöð mjó-egglaga eða þríhyrnd, breiðust niður við grunn. Blaðgrunnur rauður og rif gengur langt fram úr blaði og myndar hárlíkan odd sem er heill eða lítið tenntur. Blaðrönd útundin á mestöllu blaðinu ……………………….. B. caespiticium
13 Plöntur öðru vísi ………………………….. Ógerlegt að greina frekar nema hafa gróhirzlur.

 

Lykill A
Tegundir með þroskaðar gróhirzlur, ytri og innri kranstennur og fullvaxin gró.

1 Kvenhlífarblöð mjó og löng og ólík öðrum blöðum. Blöð í efri hluta plöntu tennt í framhluta …………. Pohlia spp.
1 Kvenhlífarblöð skera sig trauðla úr öðrum. Blöð oftast ótennt (stakar tennur sjaldan) ………… 2

2 Innra borð ytri tanna með millibjálka á listum (lamell) …………………………………………………. 3
2 Innra borð ytri tanna án millibjálka á listum (lamell) …………………………………………………. 5

3 Innra borð ytri tanna með marga breiða millibjálka á listum …………………………….. B. algovicum
3 Innra borð ytri tanna með fáa millibjálka á listum (oft erfitt að greina) ………………………………. 4

4 Baukur breið-perulaga, drúpir. Gró jafnan >40 µm að þvermáli …………………. B. warneum
4 Baukur mjó-perulaga, álútur. Gró jafnan 25-35 µm að þvermáli ……………………………. B. arcticum

5 Blaðka breiðust um eða rétt ofan miðju. Blöð fremur lin, oft vafin um stöngul þegar þau eru þurr. Blaðfrumur breiðar, oft >20 µm á breidd, grunnur oft rauðleitur ……………………………….. 6
5 Blaðka breiðust neðan við miðju. Blöð ekki vafin um stöngul. Blaðfrumur <20 µm á breidd ……….. 7

6 Jaðar ógreinilegur, með 0-2(-3) mjóar og langar frumur. Blöð, 1-2,5 mm, mjög kúpt, breiðegglaga, mjókka snöggt í baksveigðan brodd. Mjó ræma af blaðrönd niðurhleypt. Rif myndar stuttan brodd …… B. elegans

6 Jaðar greinilegur, með (2-)3-7 mjóar og langar frumur. Blöð, 1-4 mm, flöt eða lítillega kúpt, spaðalaga til breiðegglaga, þurr blöð snúin og einnig mjög vafin um stöngul. Rif myndar oft langan brodd ….. B. capillare

7 Milliþræðir lítt þroskaðir án horna. Gró oftast >20 µm að þvermáli ……………….. 8
7 Milliþræðir vel þroskaðir með greinileg horn. Gró tiltölulega lítil, oftast <20 µm að þvermáli, nema stöku sinnum allt að 25 µm að þvermáli ………………………………………………………. 17

8 Tvíkynja ……………………………………………………. 9
9 Einkynja ……………………………………………………. 13

9 Litur á blaðgrunni hinn sami og á blaðinu öllu. Baukur mjó-perulaga, álútur. Gró 25 -35 µm að þvermáli ………………. B. arcticum
9 Litur á blaðgrunni rauður, annar en ofar í blaði ……………….. 10

10 Blöð með stuttan brodd. Rif endar fyrir neðan blaðenda eða nær lítið eitt fram úr blöðku. Jaðarfrumur óglöggar. Baukur stuttur og sver, lengd um 2-föld breidd …… B. knowltonii
10 Blöð með langan brodd. Rif gengur oftast langt fram úr blöðku. Jaðar skýr. Lengd bauks oftast >2,5-föld breidd ……………………………………….. 11

11 Gró stór, oftast 40-50 µm að þvermáli. Stilkur lengri en 3 cm. Gróhirzluop lítið. Baukur stuttur og sver, lengd 2,5-3-föld breidd ………………………… B. longisetum
11 Gró minni, oftast <35 µm að þvermáli. Stilkur styttri en 3 cm. Gróhirzluop vítt. . Lengd bauks >3-föld breidd ………………………………………………… 12

12 Blöð kjöluð með stuttan, tenntan brodd. Gróhirzluop rautt eða rauðbrúnt. Á milli þverbjálka í ytri tönnum eru oft fáein göt í neðri hluta eða þynningar ………………… B. salinum
12 Blöð með langan, sléttan eða tenntan, brodd. Gróhirzluop gult eða rauðgult. Göt á milli þverbjálka sjaldséð …………………….. B. archangelicum

13 Baukur stuttur og sver, lengd 1-2-föld breidd …………………………. 14
13 Baukur langur og mjór, lengd 3-föld breidd ……………………………. 16

14 Jaðar ógreinilegur. Vex aðeins við sjó. Plöntur rauðleitar eða brúnleitar. Rif mjótt, endar talsvert neðan við blaðenda. Blöð snubbótt eða bogadregin ……………. B. marratii
14 Plöntur öðru vísi ………………………….. 15

15 Blöð snubbótt eða með stuttan odd. Í neðri hluta ytri tanna eru kringlótt göt, engir millibjálkar. Baukur brúnn eða rauður ………………………….. B. calophyllum
15 Blöð mjókka snöggt og ganga fram í langan, tenntan eða heilrendan odd. Engin göt í ytri tönnum, en millibjálkar á stöku stað. Baukur ljósbrúnn til brúnn, aldrei rauður …………… B. warneum

16 Tennur í ytri tannkransi ógagnsæjar, brúnar í neðri hluta og með einstaka millibjálka …… B. arcticum
16 Tennur í ytri tannkransi gagnsæjar, gular og án millibjálka ……………… B. pallens

17 Tvíkynja ……………………………………….. 18
17 Einkynja ……………………………………….. 22

18 Plöntur mjög litlar, mest 1,5 cm á hæð án gróhirzlna. Æxlikúlur á rætlingum, brúnar eða rauðbrúnar, 35-60 x 50-90 µm …………………………. B. sauteri
18 Plöntur stærri án æxlikúlna á rætlingum …………………………….. 19

19 Baukur langperulaga og óreglulegur, op skástætt. Innri tennur með mjó göt langs eftir miðju. Milliþræðir hnúðóttir eða með stutt horn ………………………….. B. intermedium
19 Baukur aflangur og sívalur. Innri tennur með breið göt eftir miðju. Milliþræðir hornóttir og vel þroskaðir ……………………………………….. 20

20 Blöð jafndreifð á stöngul og með stuttan brodd. Rif nær fram í blaðenda eða stutt út úr blöðku ………………………….. B. pseudotriquetrum var. bimum
20 Blöð flest í þyrpingu efst og með langan brodd. Rif teygir sig langt fram úr blöðku …………………. 21

21 Gró lítil, 12-16 µm að þvermáli. Tennur í innri kransi eru breiðar og með stór göt. Plöntur ekki hærri en 2 cm, lítið greinóttar ……………………………………. B. creberrimum
21 Gró af meðalstærð, 18-22 µm að þvermáli. Tennur í innri kransi eru breiðar og með minni, egglaga göt. Plöntur verða allt að 4 cm, mikið greinóttar ……………………………………. B. pallescens

22 Plöntur silfurlitar eða hvítgrænar. Fremri hluti blaða litlaus en neðri hluti grænn ……….. B argenteum
22 Plöntur öðru vísi ………………………… 23

23 Breið ræma af blaðgrunni niðurhleypt, jafnvel niður að næsta blaði. Blöð breiðegglaga og þríhyrnd, oftast ydd, sjaldan snubbótt ………………………….. B. weigelii
23 Plöntur öðru vísi ……………………………………… 24

24 Blöð greinilega snubbótt ……………………………… LYKILL B
24 Blöð ydd eða bogadregin með ásettan brodd ……………. 25

25 Blaðgrunnur rauður, öðru vísi á lit en aðrir hlutar blaðs ………………….. 26
25 Blaðgrunnur ekki öðru vísi á lit en aðrir hlutar blaðs ……………………….. 28

26 Blöð jafndreifð eftir stöngli. Blöð stutt-ydd, rif endar í blaðoddi eða nær stutt fram úr blöðku. Stöngull allt að 11 cm á hæð. Jaðar breiður, margar raðir af þykkveggja, löngum og mjóum frumum. Blöð 2-4 mm, oftast tennt fremst …. B. pseudotriquetrum
26 Blöð þéttust efst á stöngli. Blöð stutt- eða lang-ydd, rif nær oftast langt fram úr blöðku …… 27

27 Plöntur tvíkynja, oftast sérstakir karl- og kvenhnappar ………………….. B. pallescens
27 Plöntur einkynja. Blöð egglaga til egglensulaga, lang-ydd, lítið eitt kúpt, blaðrönd útundin. Á stundum æxliþræðir í blaðöxlum …………………………. B. caespiticium

28 Blöð jafndreifð á stöngli. Plöntur oft bústnar, 3-6 cm á hæð, gul- eða ljósgrænar. Frumur í blaðgrunni greinilega tútnar, brúnar eða gulleitar. Op á þroskuðum og rökum bauk um helmingi mjórra en baukur sjálfur. Á þurrum og tæmdum bauk er op miklu víðara og baukur samanherptur fyrir neðan op …………. B. schleicheri
28 Plöntur öðru vísi ………………….. 29

29 Blöð með greinilegar jaðarfrumur, tvö frumulög á þykkt ……………….. B. pallens
29 Blöð með ógreinilegar jaðarfrumur, ef greinilegar þá aðeins eitt frumulag á þykkt ……………. 30

30 Með æxlikúlur eða -þræði í blaðöxlum …………………… LYKILL C
30 Án æxlikúlna og -þráða ………………………….. 31

31 Með æxlikúlur á rætlingum (leita vel) ………………. LYKILL D
31 Án æxlikorna á rætlingum ………………………. 32

32 Baukur breiðegglaga, lengd um 2-föld breidd. Yfirborðsfrumur svo þunnveggja, að baukur eyðist fljótt ………………………….. B. dichotomum
32 Plöntur öðru vísi. Ekki líklegt að unnt sé að greina þær til tegunda.

 

Lykill B
Tegundir með meira eða minna snubbótt blöð

1 Staflaga æxlikorn í blaðöxlum. Blaðgrunnur rauður; litur frábrugðinn öðrum hlutum blaðs. Mjög sjaldgæf tegund ………………………………………………………. B. vermigerum (sjá einnig lykil C)
1 Engin æxlikorn í blaðöxlum ………………………………………………………………………………………. 2

2 Breið og löng ræma niðurhleypt. Blöð breið-þríhyrnd með stuttan odd. Plöntur oftast ljósrauðar til dökkrauðar …………………………………………………………… B. weigelii
2 Blöð niðurhleypt mjórri ræmu eða ekki niðurhleypt …………………………………………………. 3

3 Blaðfrumur þykkveggja og mjög langar og mjóar frumur, lengd 5-10-föld breidd …………………… 4
3 Blaðfrumur jafnan tigullaga, lengd allt að 5-föld breidd ……………………………………………………. 5

4 Blöð og sprotar gljáa, dökkgræn til eirrauð á lit ………………………………… B. alpinum
4 Blöð og sprotar gljáa ekki. Ekki eirrauð á lit. Engin æxlikorn í blaðöxlum ….. Anomobryum julaceum

5 Blöð með greinilegan og vel afmarkaðan jaðar …………………………………………………. 6
5 Blöð með ógreinilegan jaðar …………………………………………………………………………… 7

6 Blaðgrunnur rauður; litur grunns víkur mjög frá öðrum hlutum blaðs ….. B. pseudotriquetrum
6 Litur á grunni víkur ekkert frá öðrum blaðhlutum. Sprotar oft rauðir til blóðrauðir efst. ….. B. cryophilum

7 Blaðjaðar tvö frumulög á þykkt ………………………………………….. 8
7 Blaðjaðar eitt frumulag á þykkt ………………………………………….. 9

8 Sprotar rauðir til blóðrauðir. Einkynja, gróhirzlur ekki fundizt hérlendis ………… B. cryophilum
8 Sprotar ekki rauðir. Tvíkynja, oft með gróhirzlur ………………………………………… B. calophyllum

9 Plöntur 1-2 cm, rif áberandi rautt og breitt neðst …………………………………. B. muehlenbeckii
9 Plöntur 0,3-1,5 cm, rif gulleitt eða gulbrúnt, mjótt neðst, Vex eingöngu við sjó ………. B. marratii

 

Lykill C
Tegundir með hnúðótt eða staflaga æxlikorn í blaðöxlum.

1 Æxlikorn hnúðótt, meira eða minna hnöttótt eða flöt ……………………………………………. 2
1 Æxlikorn staflaga, lengd meiri en 10 föld breidd (ekki rugla saman við rætlinga) …………… x

2 Æxlikorn rauð (á efstu rætlingum), aðeins í neðstu blaðöxlum. Rætlinga-æxlikorn án blaðleifa, úr mörgum jafnstórum frumum  …………………………………………………………. sjá LYKIL D
2 Æxlikorn græn, aðallega á efri hluta sprota. Oft eru blaðleifar greinilegar …………………….. 3

3 Hvítur litur blaðenda sker sig greinilega úr öðrum hlutum blaðs (sést bezt á þurrum eintökum). Sprotar oft með silfurgljáa. Æxlikorn oft stór og knapplaga ………………………… B. argenteum
3 Plöntur öðru vísi …………………………………………………………………………………. 4

4 Blöð breið-egglaga og greinilega stutt-ydd …………………………………………… B. dichotomum
4 Blöð mjó-egglaga og langydd ………………………………………………………………………… 6

5 Blaðfrumur tigullaga, lengd frumna allt að 5-föld breidd ……………………….. B. dichotomum
5 Blaðfrumur þykkkveggja, mjög langar og mjóar, lengd 10-föld breidd …. Anomobryum julaceum

6 Blöð snubbótt, bogadregin eða sljó-ydd (mjög sjaldgæf) ………………………………… B. vermigerum
6 Blöð ætíð ydd ……………………………………………………………………………………………… 7

7  Blöð greinilega niðurhleypt mjórri ræmu, jaðar mjög sterklegur. Vöxtuleg tegund ………………….. B. pseudotiquetrum
7
Blöð lítið eða ekkert niðurhleypt, jaðar ógreinilegur eða mjór. Frekar smávaxin tegund ………. B. pallens

 

LYKILL D
Tegundir með æxlikorn á rætlingum

1 Blöð breiðust um eða rétt ofan við miðju. ………………………………. 2
1 Blöð breiðust neðan við miðju ………………………………………………. 3

2 Jaðar ógreinilegur, 0-2(-3) langar og mjóar frumur. Blöð kringlótt eða breið-egglaga, mjög kúpt. Rif nær lítið eitt fram úr blöðku. Þurr blöð ekki undin um stöngul ………………………………………. B. elegans
2 Jaðar mjög greinilegur, (2) 3-7 langar og mjóar frumur. Blöð tungulaga til mjó-egglaga, slétt eða lítið eitt kúpt. Rif gengur oftast langt fram úr blöðku. Þurr blöð skrúfast þétt um stöngul ……………………… B. capillare

3 Blöð kúpt, egglaga eða mjó-egglaga, snubbótt. Rif sterklegt, einkum í neðri hluta blaðs, endar fyrir neðan blaðenda ………………………………………………………………………… B. muehlenbeckii
3 Blöð mjó-egglaga til lensulaga, hvassydd …………………………………. 4

4 Blaðfrumur mjóar, lengd 6-10-föld breidd. Blöð og sprotar gljáa mjög, dökkgræn eða brún- til rauðleit …… B. alpinum
4 Blaðfumur breiðari, lengd 3-6-föld breidd ………………………………………………… 5

5 Æxlikorn í efri blaðöxlum, græn, fá (1-5) í hverri, (120-)200-600 µm á lengd, greinilegar blaðleifar. (sjá líka LYKIL B) ………………….. B. dichotomum
5 Engin æxlikorn í blaðöxlum …………………………………………………………… 6

6 Blaðrönd útundin á mestöllu blaðinu. Rif gengur langt fram úr blöðku og myndar hárlíkan odd sem er heill eða lítið tenntur …………………………………………………… B. caespiticium
6 Blaðrönd slétt eða útundin við grunn. Rif nær ekki eða stutt fram úr blöðku ………………. 7

7 Æxlikorn á rætlingum lítil, jafnan <100 µm (meðaltal) …………………………………. 8
7 Æxlikorn á rætlingum stór, jafnan >100 µm (meðaltal) ……………………………….. 10

8 Æxlikorn á rætlingum fjólublá til purpurarauð; án útstandandi frumna ……………. B. violaceum
8 Æxlikorn á rætlingum fölbrún til brún, aldrei fjólublá; með eða án útstandandi frumna …….. 9

9 Æxlikorn á rætlingum blóðrauð til svartrauð, kringlótt með útstandandi frumur ……. B. klinggraeffii
9 Æxlikorn á rætlingum brún til rauðbrún, perulaga, ýmist án eða með útstandandi frumur …… B. sauteri

10 Æxlikorn á rætlingum fölgul til sítrónugul, hnöttótt, jafnan 120-180 µm á breidd með greinilega gúlpnar frumur ………. B. tenuisetum
10 Æxlikorn á rætlingum brún, rauðbrún eða rauð, aldrei gul, stór, jafnan >190 µm á breidd .. B. subapiculatum

 

Bryum
algovicum Sendtn. ex Müll. Hal. — hagahnokki
archangelicum Bruch & Schimp. — rindahnokki
ssp. imbricatum (Schwägr.) Bruch & Schimp. — (barðahnokki)
arcticum (R. Brown) Bruch & Schimp. — heiðahnokki
var. arcticum
                 var. purpurascens (R.Brown) Ångström — (fjallahnokki)
argenteum Hedw. — silfurhnokki
barnesii Wood ex Shimp. — eyjahnokki
caespiticium Hedw. — skógahnokki
calophyllum R.Brown — sandhnokki
capillare Hedw. — skrúfhnokki
creberrimum Taylor — deigluhnokki
cryophilum Mårtensson — jöklahnokki
curvatum Kaur. & H. Arn. — giljahnokki
dichotomum Hedw. — götuhnokki
elegans Brid. — holtahnokki
intermedium (Brid.) Bland. — hjallahnokki
ssp. intermedium
ssp. nitidulum Kindb. — (smáhnokki)
klinggraeffii Schimp. — laugahnokki
knowltonii Barnes — pollahnokki
laevifilum Syed — þráðahnokki
longisetum Bland. ex Schwaegr. — fláahnokki
marratii Wils. — strandhnokki
muehlenbeckii Bruch & Schimp. — skrauthnokki
neodamense Itzigsohn ex Müll. Hal. — fenjahnokki
pallens Swartz — sytruhnokki
var. pallens
var. rutilans Brid. — (klettahnokki)
pallescens Schleicher ex Schwägr. — gljúfrahnokki
pseudotriquetrum (Hedw.) P. Gaertn. & al — kelduhnokki
salinum Limpr. — fjöruhnokki
sauteri Bruch & Schimp. — ylhnokki
schleicheri Lam. & Cand. — lækjahnokki
subapiculatum Hampe — hverahnokki
tenuisetum Limpr. — gullhnokki
vermigerum H. Arn. & C. Jens. — dverghnokki
violaceum Crundw. & Nyh. — fjóluhnokki
warneum (Röhl.) Brid. — bakkahnokki
weigelii Spreng. — dýjahnokki

 

ÁHB / 7. sept. 2017

 

Leitarorð:


Leave a Reply

:: Ágúst H. Bjarnason