Bartramia – strýmosar

Skrifað um July 12, 2017 · in Mosar

Bartramia ithyphylla. - Ljósm. ÁHB.

Bartramia ithyphylla. – Ljósm. ÁHB.

Ættkvíslin Bartramia Hedw. – strýmosar – telst til Bartramiaceae (strýmosaættar) ásamt þremur öðrum kvíslum hérlendis, Philonotis (hnappmosum), Conostomum (þófamosum) og Plagiopus (bólsturmosum). Rúmlega 70 tegundum hefur verið lýst og af þeim eru 28 almennt viðteknar. Fjórar tegundir vaxa á Norðurlöndum, þar af þrjár á Íslandi.

Ættkvíslarnafnið Bartramia er til heiðurs norður-amerískum grasafræðingi, John Bartram (1699-1777).

Greiningarlykill að tegundum innan ættkvíslarinnar Bartramia:

  1. Blaðgrunnur hvítleitur og lykur um stöngul; blöð mjókka snöggt fram í langan og mjóan framhluta. Þurr blöð bein …. 2
  2. Blaðgrunnur ekki hvítleitur; blöð mjókka smám saman fram í langan framhluta. Þurr blöð hrokkin …. B. pomiformis
  1. Gróhirzlustilkur 0,5-2,5 cm langur. Opkrans vel þroskaður. Blaðfrumur 20-56 µm á lengd með lágar vörtur ……. B. ithyphylla
  2. Gróhirzlustilkur 0,3-0,6 cm langur. Opkrans lítt þroskaður eða stuttur (<230 µm). Blaðfrumur 13-40 µm á lengd með háar vörtur ……. B. breviseta

 

Bartramia ithyphylla – barðastrý

Plöntur eru 1-3(-5) cm á hæð, greindar eða ógreindar, grænar, blágrænar, gljáalausar og mynda litlar þúfur. Á neðanverðum stöngli er þéttur flóki af rauð- eða gulbrúnum rætlingum. Blaðgrunnur er slíður (hvítt þurrt), sem lykur um stöngul, en verður síðan að grænni blöðku. Þá mjókkar það skyndilega og gengur fram í allaga framhluta. Þurr blöð eru upprétt, 3-5 mm á lengd. Blaðka er 2 eða 3 frumulög á þykkt nema við blaðjaðar. Rif er langt og breitt en nær ekki fram úr blöðku.

Frumur eru striklaga og mjóar, 25–45 × 5–7 µm, framendar ganga út úr blöðku og mynda totur, sem líkjast vörtum. Frumur í slíðri litlausar með þunna veggi.

Plöntur eru tvíkynja. Stilkur 0,5-2,5 mm. Gróhirzla álút, kúlu- til egglaga, óregluleg, um 1 mm, djúpskorótt. Opkrans tvöfaldur, tennur rauðbrúnar. Gró 25–40 µm, grófvörtótt. Mjög oft með gróhirzlur.

 

Vex við mjög margvíslegar aðstæður, þar sem gróður er ekki þéttur fyrir. Mjög algengt um land allt.

 

Bartramia breviseta – strandastrý

Vex á jarðvegi nálægt sjó.

 

Bartramia pomiformis –  skriðustrý.

Nýfundin tegund hérlendis. Nánari vitneskja er ekki fyrir hendi.

 

 

Leitarorð:


Leave a Reply

:: Ágúst H. Bjarnason