Flórumiðar

Skrifað um December 3, 2012 · in Almennt

ÞAÐ ER GÖMUL venja að líma merkimiða neðst í hornið hægra megin á örk, sem þurrkuð planta hefur verið fest á, hvort sem hún hefur verið ákvörðuð til tegundar eða ekki.

Þessir flórumiðar heita á erlendum málum »herbarieetiketter« og »herbarium labels«, en herbarium merkir grasasafn. Fyrr á árum voru þessir miðar með ýmsu móti, og mikilvirkir safnarar létu prenta sína eigin miða. Eg gerði mér það til gamans fyrir allmörgum árum að safna saman flórumiðum frá ýmsum mönnum og á dágott safn af þeim. Samt sem áður vantar mig marga í safnið. Með þökkum myndi eg þiggja eintök af slíkum miðum, ef einhver, sem les þessar línur, skyldi lúra á þeim.

Nú eru slíkir miðar prentaðir út úr tölvu í flestum tilvikum og þá vistast gögn um leið. Af slíku er mikið hagræði. Til eru allnokkur forrit, sem menn geta hagnýtt sér við gerð flórumiða. Engu að síður er mikil eftirsjá að gömlu miðunum, sem voru oft hver með sínu móti.

Á flórumiðum núna er gerð krafa um, að fram komi landssvæði, latneskt tegundarheiti ásamt nafnhöfundi, hvar plöntu var safnað, hæð yfir sjávarmáli, reitanúmer samkvæmt ákveðnu kerfi, gerð jarðvegs, sérstakar vistfræðilegar aðstæður, gróðurlendi, hvenær plöntu var safnað, nafn á safnanda og hver greindi eintakið til tegundar. Fyrr á árum voru ekki uppi slíkar kröfur, og mjög er misjafnt, hvað skrifað stendur á flórumiðum.

Hér á eftir birti eg nokkur sýnishorn af flórumiðum úr safni mínu.

 

 

Flórumiði frá Stefáni Stefánssyni.

Flórumiði frá Stefáni Stefánssyni.

Þetta er elzti flórumiðinn frá 1888, og er hann frá Stefáni Stefánssyni, grasafræðingi og skólameistara, höfundi Flóru Íslands. Hann er prentaður á þunnan pappír. Prentað er á miðann efst: HERBARIUM ISLANDICUM og neðst: Stefán Stefánsson. Á miðann er skrifað með hendi Stefáns. Stærð miða: 10 x 7,5 cm.

 

Flórumiði frá Sigurði Sigurðssyni, búnaðarmálastjóra.

Þá er flórumiði frá 1896 úr Grasasafni Hólaskóla. S. Sigurðsson er Sigurður Sigurðsson (1871-1940), skólastjóri og búnaðarmálastjóri, en hann var alinn upp á Draflastöðum en fæddist á Þúfu í Fnjóskadal. Stærð miða: 12,5 x 7 cm.

Síðan er flórumiði frá 1904 úr Grasasafni Hólasveina. Það er Ólafur Sigurðsson, síðar ráðunautur og bóndi frá Hellulandi í Rípuhreppi, Skagafirði, sem safnað hefur eini. Eftirtektarvert við þessa miða er, að nú er gert ráð fyrir hlaupandi númeri á hverju eintaki; þá eru nú prentuð fyrirmæli um fundarstað, staðhætti og hver safnaði. Stærð miða: 13 x 7,5 cm.

 

Fróðlegt er að sjá, að Þingeyingar hafa gefið grasasafn í Hóla 1908 og látið prenta sérstaka flórumiða af því tilefni. Skyldi það vera til enn þá?


Flórumiði Helga Jónssonar grasafræðings frá 1911. Ekki er vitað, hvað tölustafur fyrir framan Plantae merkir. Stærð miða: 10,8 x 6 cm

Flórumiði frá Jóni Rögnvaldssyni (1895 — 1972). Miðinn er frá 1915 eða fjórum árum áður en Jón hélt til Kanada til að nema garðyrkjufræði. Þar stendur Plantae islandicae og gert ráð fyrir hlaupandi númerum.  Stærð miða: 11,5 x 8,5 cm

 

Steindór Steindórsson (1902-1997) frá Hlöðum var mjög ötull safnari. Fyrstu miða hefur hann sennilega látið prenta um 1930. Stærð miða: 9,7 x 6,6 cm.

Yngri gerð flórumiða frá Steindóri. Ekki er gert ráð fyrir nema latnesku heiti tegundar. Stærð miða: 10 x 7,5 cm.

 


Baldvin Kristján Sveinbjörnsson (1909-1980), lyfsali, safnaði plöntum á námsárum sínum, enda var það skylda lyfjafræðinema. Stærð: 7,3 x 5 cm

 

Stærð miða: 10,8 x 6,4 cm


Stærð miða: 10,8 x 6,8 cm


Stærð miða: 11,6 x 6,8 cm

Helgi Jónasson (1887-1972), bóndi á Gvendarstöðum í Kaldakinn, lagði stund á grasafræði um mörg ár. Hann hefur átt nokkrar útgáfur af flórumiðum.

Ef til vill munu fleiri flórumiðar birtast síðar. Eg vil leyfa mér að ítreka það, að með þökkum myndi eg þiggja eintök af flórumiðum, ef einhver, sem les þessar línur, skyldi lúra á þeim.

ÁHB / 3.12.2012

Leitarorð:


Leave a Reply

:: Ágúst H. Bjarnason