Sect. Squarrosa

Skrifað um July 2, 2013 · in Mosar

Sect. Squarrosa (2 teg.)
Sphagnum squarrosum Crome — Íturburi
*Sphagnum teres (Schimp.) Ångstr. — Bleytuburi

Stöngull er klæddur 2-4 lögum af glærfrumum.
Stöngulblöð eru stór og tungulaga; glærfrumur eru aldrei með styrktarlista og jaðarfrumur eru fáar og breikka ekki neðst í blaði.
Greinablöð eru egglaga til egg-lensulaga; blaðoddur er mjór og greinilega tenntur.

Sphagnum teres (Schimp.) Ångstr. — Bleytuburi

Miðlungsstór eða smávaxinn. Grænn, gulbrúnn til brúnn.

Kollur: Stór; oft með útréttar, ljósbrúnar greinar, en hvirfill ljósgrænn, toppsproti áberandi, keilulaga (gott einkenni).

Stöngull: Grænn eða brúnn; klæddur 2-4 lögum af glærfrumum; 0,5-0,7 mm að þvermáli.

Stöngulblöð: 1,2-1,3 x 0,8-1,1 mm; tungulaga; 2-5 frumuraðir af jaðarfrumum, breikkar ekki neðst. Blaðoddur þverstýfður eða bogadreginn, trosnaður.
Glærfrumur í fremri hluta blaðs án styrktarlista og óskiptar nema í blaðhornum.

 

cc

Sýndar eru tvær glærfrumur úr greinablöðum umluktar grænfrumum; þá er þverskurður á greinablaði, þar sem lega grænfrumna sést; efra blaðið er stöngulblað, hið neðra greinablað og að lokum er þverskorinn stöngull. Teikn. ÁHB.

 

Greinaknippi: 4-6 greinar; 2 eða 3 útstæðar og 2 eða 3 hangandi og eru þær mjórri en hinar og jafnvel lengri.

Greinablöð: 1,0-1,3 x 0,5-1,2 mm; egglaga til egglensulaga, kúpt. Blöð mjókka snögglega eða smám saman um miðju fram í mjóan, tenntan odd. Jaðarfrumur 1-3 frumuraðir.
Glærfrumur með frekar stór 1-8 göt/frumu á ytra borði en 3-5 göt/frumu á innra borði. Göt eru færri eftir því sem kemur framar í blaðið. Mjókka ekki til endanna (sbr. S. squarrosum).
Grænfrumur trapisulaga eða þríhyrndar og veit breiðari hluti þeirra að ytra (neðra) borði.

zz

Toppsproti er eitt megineinkenni S. teres ásamt stórum stöngulblöðum, sem eru án styrktarlista. Ljósm. ÁHB

 

Algengasta Sphagnum-tegundin á Íslandi og vex um nær allt land í mýrum, við ár og læki, í deigu kjarri og á bersvæði sé raki nægur.

Getur líkzt S. squarrosum, einkum í skugga; einnig S. girgensohnii (sjá síðar).

 


vv
Sphagnum teres er algengasta tegund ættkvíslarinnar hér á landi og tiltölulega auðþekktur á greinilegum toppsprota og stífum greinum. Ljósm. ÁHB.

 

Leitarorð:


Leave a Reply

:: Ágúst H. Bjarnason