Tegundaskrá um íslenzka lifurmosa og hornmosa (Marchantiophyta et Anthocerotophyta)

Skrifað um February 16, 2013 · in Mosar

Conocephalum salebrosum (strýtuflekkur). Ljósm. ÁHB.

Conocephalum salebrosum (strýtuflekkur). Ljósm. ÁHB.

Tegundaskrá um íslenzka lifurmosa og hornmosa

(Marchantiophyta et Anthocerotophyta)

Ágúst H. Bjarnason

tók saman

Fjölrit Vistfræðistofu n:r 37

Reykjavík 2009

 

Útgefandi: Vistfræðistofan – Ágúst H. Bjarnason 2009

 

Prentað sem handrit og óleyfilegt er að skrá það sem safneintak

í opinberu bókasafni nema með leyfi höfundar

 

Hvers konar fjölföldun er óheimil

Efnisyfirlit

Þakkir ……………………………………………………………………………………  4

Inngangur ……………………………………………………………………………… 5

Skýringar við skrá …………………………………………………………………..    6

I Tegundaskrá um lifurmosa …………………………………      7

II Tegundaskrá um hornmosa …………………………….. 23

August Hesselbo 1918 ………………………………………………………….. 24

Afskráðar tegundir ……………………………………………………………….. 26

Ættkvíslir í stafrófsröð eftir íslenzkum nöfnum …………………………. 26

Tegundir í stafrófsröð eftir íslenzkum nöfnum ………………………….. 27

Heimildaskrá ……………………………………………………………………….. 29

Vefsíður ……………………………………………………………………………… 2

Þakkir

Árið 2007 styrkti Hagþenkir – félag höfunda fræðirita og kennslugagna – samningu og útgáfu rita um íslenzka mosafræði.

Fyrir þetta er þakkað.

13. dag marzmánaðar 2009

Inngangur

Fyrir rúmum tveimur árum kom út tegunda- og samheitaskrá um tegundir íslenzkra blaðmosa (Tegunda- og samheitaskrá yfir íslenzka blaðmosa (baukmosa) (Musci) – 53 bls. Reykjavík, janúar 2007). Nú er komið að fylkingum lifurmosa og hornmosa. Tilurð þessarar skrár er hin sama og hinnar fyrri, það er að halda saman á einum stað tíðum breytingum á nöfnum tegunda og flokkunarfræðilegum tilfæslum.

Grunnur að þessari skrá er sem áður fjölrit Náttúrufræðistofnunar n:r 44 Íslenskir mosar. Skrár og viðbætur eftir Bergþór Jóhannsson frá 2003. Full þörf er á að uppfæra allar slíkar skrár öðru hverju, svo að þær nái ekki að úreldast um of. Reyndar hafa ekki orðið jafn miklar breytingar meðal þessara mosa og blaðmosa. Á hinn bóginn hefur aldrei áður verið birt samheitaskrá um þessa mosa á íslenzku, sem nauðsynlega þarf að vera til.

Seint verða allir mosafræðingar á eitt sáttir um hvað telja beri tegund og hvort flokka eigi þær í smærri flokkunareiningar (undirtegundir og afbrigði). Skynsamlegast er að halda sig við niðurstöður fræðimanna annars staðar á Norðurlöndum, en líta þó jafnframt til annarra átta. Oft þarf að velja og hafna, en því betur sem maður þekkir viðkomandi tegund þeim mun auðveldara er að taka ákvörðun.

Fyrirhugað var að hafa hér greiningarlykil að mosum þessum. Smíði hans er komin langt á veg, en því miður hefur mér ekki auðnazt að prófa hann nema að takmörkuðu leyti, aðallega vegna skorts á eintökum. Þá hefur reynzt tafsamara en ætlað var að bera hann saman við marga aðra lykla til þess að staldra helzt við þau tegundareinkenni, sem áreiðanlegust eru en jafnframt auðgreinanleg sérkenni, svo að lykillinn komi sem flestum að gagni.

Sammerkt með skrá þessari og hinni fyrri, er, að hún er tekin saman í stopulum frítíma, enda eingöngu hugsuð til eigin nota. Geti aðrir haft af henni einhver not, má það teljast gott.

Skýringar við skrá

a) Nýjar tegundir fyrir Ísland teknar inn á skrá

Conocephalum salebrosum Szweyk., Buczk. & Odrzyk. (ÁHB 2007)

Moerckia hibernica (Hook.) Gottsche (BJ 2005)

b) Tegund afskráð hérlendis

Eftirtalin tegund er ekki talin lengur til íslenzkra tegunda:

Conocephalum conicum (L.) Dumort. (ÁHB 2007)

c) Tegundir felldar niður sem sjálfstæðar tegundir og gerðar að undirtegundum

Erfitt er að kveða á um hvað er góð og gild tegund, nema fram fari ítarlegar rannsóknir, sem ná yfir allt útbreiðslusvæði viðkomandi flokkunareiningar. Miðað við stöðu rannsókna nú eru eftirtaldar tegundir lagðar niður sem sjálfstæðar tegundir. Þegar slíkt er gert er oft úr vöndu að ráða. Einkum kemur þrennt til álita. Í fyrsta lagi getur breytileiki verið landfræðilega aðskilinn og þá kann að vera rétt að tala um undirtegundir (subspecies, subsp., ssp.). Sé frávikið minna, en þó nokkur vel greinanleg einkenni, má greina stofna að sem afbrigði (varietas, var.). Í þriðja lagi er breytileikinn oft augljós en fátt um örugg og haldbær  greiningareinkenni; þá er líklega um að ræða ólík vaxtarform. Alltaf má eiga von á þvílíkum tilfærslum, en ef til vill verða einhverjar þessara tegunda endurreistar.

Cephalozia ambigua C.Massal. (fjallakrýli) er felld niður sem sjálfstæð tegund og gerð að undirtegund innan C. bicuspidata (vætukrýlis) og nefnist nú ssp. ambigua.

Cephaloziella arctogena (R.M.Schust.) Konstantinova (dalavæskill) er felld niður sem sjálfstæð tegund og gerð að undirtegund innan C. rubella (móavæskils) og nefnist nú ssp. arctogena.

Jungermannia exsertifolia Steph. (lækjableðla) er klofin í tvær undirtegundir og sú, sem vex hérlendis er J. exsertifolia ssp. cordifolia (Dumort.) Váňa, og heldur hún íslenzku nafni sínu.

Jungermannia polaris Lindb. (fjallableðla) er felld niður sem sjálfstæð tegund og gerð að undirtegund innan J. pumila (lænubleðlu) og nefnist nú ssp. polaris.

Jungermannia subelliptica (Lindb. ex Kaal.) Levier (bakkableðla) er felld niður sem sjálfstæð tegund og gerð að undirtegund innan J. obovata (roðableðlu) og nefnist nú ssp. minor.

Lophozia opacifolia Culm. ex Meyl. (heiðalápur) er felld niður sem sjálfstæð tegund og gerð að undirtegund innan L. incisa og nefnist nú ssp. opacifolia; þar sem L. incisa hefur aldrei hlotið íslenzkt nafn, heldur tegundin nafninu heiðalápur.

Plagiochila porelloides (Torrey ex Nees) Lindenb. (sniðmosi) er felld niður sem sjálfstæð tegund og gerð að undirtegund innan P. asplenioides og nefnist nú ssp. porelloides; þar sem P. asplenioides hefur aldrei hlotið íslenzkt nafn, heldur tegundin nafninu sniðmosi.

Radula lindenbergiana Gottsche ex C. Hartm. (vætusepi) er felld niður sem sjálfstæð tegund og gerð að undirtegund innan R. complanata (skorusepa) og nefnist nú ssp. lindenbergiana.

Phaeoceros carolinianus (Michx) Prosk. (hverahnýfill) er felld niður sem sjálfstæð tegund og gerð að undirtegund innan P. laevis og nefnist nú ssp. carolinianus; þar sem P. laevis hefur aldrei hlotið íslenzkt nafn, heldur tegundin nafninu hverahnýfill.

d) Nafnhöfundar

Á eftir tegundarheiti er nafn eða viðurkennd skammstöfun þess manns, sem lýsti fyrstur viðkomandi tegund. Er hann sagður nafnhöfundur. Stundum eru nafnhöfundar fleiri en einn. Allnokkrar breytingar eru gerðar á nafnhöfundum einstakra tegunda frá fyrri skrám. Farið var eftir fjölmörgum heimildum, sem traustastar mega teljast. Ekki er þörf á að birta þann lista sérstaklega.

e) Samheiti (fellt niður í þessari netútgáfu)

Þessi skrá upphaflega tekin saman sem samheitaskrá. Ítarleg slík skrá hefur aldrei verið birt áður. Hún er engu að síður mjög nauðsynleg. Skráin er ekki jafnítarleg í öllum ættkvíslum; úr því verður bætt síðar. Í fáum tilvikum er ekki um samheiti að ræða í ströngustu merkingu orðsins. Ekki þótti ástæða til að tilgreina alltaf fjölmargar undirtegundir og afbrigði sem samheiti, ef aðaltegundar er getið í samheitaskrá.

f) Íslenzk nöfn

Íslenzk nöfn á ættkvíslum og tegundum eru eftir Bergþóri Jóhannssyni (2003) með einni undantekningu þó. Í grein um Conocephalum salebrosum – fyrrum huliðstegund – (sjá Vistfræðistofan, Reykjavík, janúar 2007) var ekki talið rétt að breyta íslenzku nafni, sem haft var um þá tegund, sem áður var talið, að yxi hér á landi. Nú hefur komið í ljós, sem mig reyndar grunaði, að til eru þeir, sem halda því enn fram, að C. conicum vaxi hér og nota þá að réttu nafnið flekkmosi. Því er mér nauðugur sá kostur að tilfæra annað nafn á C. salebrosum. Þetta er að mörgu leyti mjög óheppilegt með tilliti til þeirra reglna, sem hefur verið fylgt við nafngiftir, þó að nafnið flekkmosi sé ekkert sérlega vel til fundið. Nafnið strýtuflekkur varð fyrir valinu.

Ekki er talið skynsamlegt að hafa sér nöfn á lægri flokkunareiningum en tegund, séu þær tvær eða fleiri hér á landi. Samkvæmt þessari reglu falla eftirtalin nöfn niður:

 

bakkableðla  dalavæskill fjallableðla fjallakrýli vætusepi

 

Á hinn bóginn haldast eftirtalin nöfn undirtegunda, þar eð þær eru hinar einu innan viðkomandi tegundar, sem vaxa hérlendis:

 

heiðalápur hverahnýfill lækjableðla sniðmosi

 

I Tegundaskrá um lifurmosa – Raðað eftir ættkvíslanöfnum

Anastrophyllum (Spruce) Steph. — Spengilmosar

Anastrophyllum minutum (Schreb.) R.M.Schust. — Vætuspengill

Anastrophyllum saxicola (Schrad.) R.M.Schust. — Urðaspengill

Aneura Dumort. — Fleðumosar

Aneura pinguis (L.) Dumort. — Fleðumosi

Anthelia (Dumort. emend. Schiffn.) Dumort. — Hélumosar

Anthelia julacea (L.) Dumort. — Vætluhéla

Anthelia juratzkana (Limpr.) Trevis. — Heiðahéla

Asterella P. Beauv. — Kögurmosar

Asterella gracilis (F.Weber) Underw. — Hlíðakögri

Barbilophozia Loeske — Larfamosar

Barbilophozia atlantica (Kaal.) Müll.Frib. — Holtalarfi

Barbilophozia barbata (Schmidel ex Schreb.) Loeske — Brekkularfi

Barbilophozia floerkei (F.Weber & D.Mohr) Loeske — Heiðalarfi

Barbilophozia hatcheri (A.Evans) Loeske — Urðalarfi

Barbilophozia kunzeana (Huebener) Müll.Frib. — Mýralarfi

Barbilophozia lycopodioides (Wallr.) Loeske — Lautalarfi

Barbilophozia quadriloba (Lindb.) Loeske — Vætularfi

Blasia L. — Blettamosar

Blasia pusilla L. — Blettamosi

Blepharostoma (Dumort. emend. Lindb.) Dumort. — Hýmosar

Blepharostoma trichophyllum (L.) Dumort. — Hýmosi

 

Calypogeia Raddi — Gyrðilmosar

Calypogeia fissa (L.) Raddi — Engjagyrðill

Calypogeia muelleriana (Schiffn.) Müll.Frib. — Laugagyrðill

Calypogeia sphagnicola (Arnell & J.Perss.) Warnst. & Loeske — Mýragyrðill

Cephalozia (Dumort. emend. Schiffn.) Dumort. — Krýlmosar

Cephalozia bicuspidata (L.) Dumort. — Vætukrýli

            ssp. bicuspidata — Vætukrýli

ssp. ambigua (C.Massal.) R.M.Schust. — Fjallakrýli

Cephalozia pleniceps (Austin) Lindb. — Heiðakrýli

Cephaloziella (Spruce) Schiffn. — Væskilmosar

Cephaloziella dentata (Raddi) Migula — Hveravæskill

Cephaloziella divaricata (Sm.) Schiffn. — Urðavæskill

Cephaloziella hampeana (Nees) Schiffn. — Vætuvæskill

Cephaloziella integerrima (Lindb.) Warnst. — Vegavæskill

Cephaloziella massalongi (Spruce) Müll.Frib. — Skriðuvæskill

Cephaloziella rubella (Nees) Warnst. — Móavæskill

ssp. rubella — Móavæskill

ssp. arctogena (R.M. Schust.) R.M.Schust. & Damsh. — Dalavæskill

Cephaloziella spinigera (Lindb.) Warnst. — Mýravæskill

Cephaloziella varians (Gottsche) Steph. — Fjallavæskill

Chiloscyphus Corda — Lindamosar

Chiloscyphus coadunatus (Sw.) J.J.Engel & R.M.Schust. — Engjalindi

Chiloscyphus minor (Nees) J.J.Engel & R.M.Schust. — Kornalindi

Chiloscyphus polyanthos (L.) Corda — Lækjalindi

Cladopodiella H. Buch — Dyndilmosar

Cladopodiella francisci (Hook.) Jørg. — Volgrudyndill

Conocephalum Hill — Flekkmosar

Conocephalum salebrosum Szweyk., Buczk. & Odrzyk. — Strýtuflekkur

Diplophyllum (Dumort. emend. Lindb.) Dumort. — Flipamosar

 Diplophyllum albicans (L.) Dumort. — Urðaflipi

Diplophyllum obtusifolium (Hook.) Dumort. — Gjótuflipi

Diplophyllum taxifolium (Wahlenb.) Dumort. — Heiðaflipi

Eremonotus Lindb. & Kaal. ex Pearson — Strengmosar

Eremonotus myriocarpus (Carrington) Lindb. & Kaal. ex Pearson — Strengmosi

Fossombronia Raddi — Skrúðmosar

Fossombronia foveolata Lindb. — Laugaskrúð

Fossombronia wondraczekii (Corda) Lindb. — Flagaskrúð

Frullania Raddi — Krúsmosar

Frullania dilatata (L.) Dumort. — Hjálmkrýsill

Frullania fragilifolia (Taylor) Gottsche & al. — Skorukrýsill

Frullania tamarisci (L.) Dumort. — Klettakrýsill

Gymnocolea (Dumort.) Dumort. — Slyðrumosar

Gymnocolea inflata (Huds.) Dumort. — Laugaslyðra

Gymnomitrion Corda — Kólfmosar

Gymnomitrion apiculatum (Schiffn.) Müll.Frib. — Brúnkólfur

Gymnomitrion concinnatum (Lightf.) Corda — Grænkólfur

Gymnomitrion corallioides Nees — Grákólfur

 

Haplomitrium Nees — Serkmosar

Haplomitrium hookeri (Sm.) Nees — Serkmosi

Harpanthus Nees — Fölmosar

Harpanthus flotovianus (Nees) Nees — Lindafölvi

Herbertus Gray — Klaufmosar

Herbertus stramineus (Dumort.) Trevis. — Klaufmosi

 

Hygrobiella Spruce — Angamosar

Hygrobiella laxifolia (Hook.) Spruce — Angamosi

Jungermannia L. — Bleðlumosar

Jungermannia atrovirens Dumort. — Gulbleðla

Jungermannia borealis Damsh. & Váňa — Dökkbleðla

Jungermannia caespiticia Lindenb. — Hverableðla

Jungermannia confertissima Nees — Ljósbleðla

Jungermannia exsertifolia Steph.

ssp. cordifolia (Dumort.) Váňa — Lækjableðla

Jungermannia gracillima Sm. — Laugableðla

Jungermannia hyalina Lyell — Vætubleðla

Jungermannia obovata Nees — Roðableðla

ssp. obovata — Roðableðla

ssp. minor (Carrington) Damsh. — Bakkableðla

Jungermannia pumila With. — Lænubleðla

ssp. pumila — Lænubleðla

ssp. polaris (Lindb.) Damsh. — Fjallableðla

Jungermannia sphaerocarpa Hook. — Sytrubleðla

Kurzia G.Martens — Kræklumosar

Kurzia pauciflora (Dicks.) Grolle — Kræklumosi

 

Leiocolea (Müll.Frib.) H.Buch — Glysjumosar

Leiocolea badensis (Gottsche) Jørg. — Vætuglysja

Leiocolea bantriensis (Hook.) Jørg. — Klettaglysja

Leiocolea gillmanii (Austin) A.Evans — Sytruglysja

Leiocolea heterocolpos (Thed. ex Hartm.) H.Buch — Kornaglysja

Leiocolea rutheana (Limpr.) Müll.Frib. — Kelduglysja

 

Lejeunea Libert — Skjóðumosar

Lejeunea cavifolia (Ehrh.) Lindb. — Skjóðumosi

Lepidozia (Dumort.) Dumort. — Griplumosar

Lepidozia reptans (L.) Dumort. — Griplumosi

Lophozia (Dumort.) Dumort. — Lápmosar[1]

Lophozia bicrenata (Schmidel ex Hoffm.) Dumort. — Hraunlápur

Lophozia debiliformis R.M.Schust. & Damsh. — Fjallalápur

Lophozia excisa (Dicks.) Dumort. — Dreyralápur

Lophozia grandiretis (Lindb. ex Kaal.) Schiffn. — Flekkulápur

Lophozia incisa (Schrad.) Dumort.

ssp. opacifolia (Culm. ex Meyl.) R.M.Schust. & Damsh. — Heiðalápur

Lophozia longidens (Lindb.) Macoun — Kjarrlápur

Lophozia obtusa (Lindb.) A.Evans — Engjalápur

Lophozia sudetica (Nees ex Huebener) Grolle — Lautalápur

Lophozia ventricosa (Dicks.) Dumort. — Urðalápur

Lophozia wenzelii (Nees) Steph. — Spónlápur

Marchantia L — Stjörnumosar

Marchantia polymorpha L. — Stjörnumosi

Marsupella Dumort. — Glettumosar

Marsupella adusta (Nees emend. Limpr.) Spruce — Rindagletta

Marsupella brevissima (Dumort.) Grolle — Dældagletta

Marsupella commutata (Limpr.) Bernet — Urðagletta

Marsupella condensata (Ångstr. ex C.Hartm.) Lindb. ex Kaal. — Lautagletta

Marsupella emarginata (Ehrh.) Dumort. — Lækjagletta

Marsupella funckii (F.Weber & D.Mohr) Dumort. — Hveragletta

Marsupella sparsifolia (Lindb.) Dumort. — Gjótugletta

Marsupella spiniloba R.M.Schust. & Damsh. — Fjallagletta

Marsupella sprucei (Limpr.) Bernet — Holtagletta

Metzgeria Raddi — Refilmosar

Metzgeria conjugata Lindb. — Klettarefill

Metzgeria furcata (L.) Dumort. — Skuggarefill

Moerckia Gottsche — Slitrumosar[2]

Moerckia blyttii (Moerch ex Hornem.) Brockm. — Fagurslitra

Moerckia hibernica (Hook.) Gottsche — Kögurslitra

Nardia Gray — Naddmosar

Nardia breidleri (Limpr.) Lindb. — Fjallanaddur

Nardia geoscyphus (De Not.) Lindb. — Heiðanaddur

Nardia scalaris Gray — Flaganaddur

Odontoschisma (Dumort.) Dumort. — Gepilmosar

Odontoschisma elongatum (Lindb.) A.Evans — Brúngepill

Odontoschisma macounii (Austin) Underwood — Heiðagepill

Odontoschisma sphagni (Dicks.) Dumort. — Mýragepill

 

Pellia Raddi — Blöðkumosar

Pellia endiviifolia (Dicks.) Dumort. — Laugablaðka

Pellia neesiana (Gottsche) Limpr. — Vætublaðka

 

Peltolepis Lindb. — Flyksumosar

Peltolepis quadrata (Sauter) Müll.Frib. — Flyksumosi

 

Plagiochila (Dumort.) Dumort. — Sniðmosar

Plagiochila asplenioides (L. emend. Taylor) Dumort.

ssp. porelloides (Torrey ex Nees) Kaal. — Sniðmosi

 

Pleurocladula Grolle — Skjannamosar

Pleurocladula albescens (Hook.) Grolle — Heiðaskjanni

 

Porella L. — Snepilmosar

Porella cordaeana (Huebener) Moore — Vætusnepill

Preissia Corda — Dröfnumosar

Preissia quadrata (Scop.) Nees — Dröfnumosi

 

Ptilidium Nees — Trefjumosar

Ptilidium ciliare (L.) Hampe — Móatrefja

Radula Dumort. — Sepamosar

Radula complanata (L.) Dumort. — Skorusepi

ssp. complanata — Skorusepi

ssp. lindenbergiana (Gottsche ex C. Hartm.) R.M.Schust. — Vætusepi

 

Reboulia Raddi — Flögumosar

Reboulia hemisphaerica (L.) Raddi — Flögumosi

Riccardia Gray — Bendilmosar

Riccardia chamedryfolia (With.) Grolle — Pollabendill

Riccardia incurvata Lindb. — Sytrubendill

Riccardia latifrons (Lindb.) Lindb. — Mýrabendill

Riccardia multifida (L.) Gray — Laugabendill

Riccia L. — Nistilmosar

Riccia beyrichiana Hampe ex Lehm. — Lauganistill

Riccia cavernosa Hoffm. — Hveranistill

Riccia sorocarpa Bisch. — Flaganistill

 

Sauteria Nees — Mjallmosar

Sauteria alpina (Nees) Nees — Mjallmosi

Scapania (Dumort.) Dumort. — Leppmosar

Scapania brevicaulis Taylor — Vætuleppur

Scapania calcicola (Arnell & J.Perss.) Ingham — Ýruleppur

Scapania curta (Mart.) Dumort. — Skurðleppur

Scapania cuspiduligera (Nees) Müll.Frib. — Skeiðleppur

Scapania gymnostomophila Kaal. — Yrjuleppur

Scapania hyperborea Jørg. — Brúnleppur

Scapania irrigua (Nees) Nees ex Gottsche et al.— Mýraleppur

Scapania lingulata H.Buch — Tunguleppur

Scapania mucronata H.Buch — Broddleppur

Scapania obcordata (Berggr.) S.W.Arnell — Lautaleppur

Scapania obscura (Arnell & C.E.O.Jensen) Schiffn. — Dökkleppur

Scapania paludicola Loeske & Müll.Frib. — Kelduleppur

Scapania paludosa (Müll.Frib.) Müll.Frib. — Lindaleppur

Scapania scandica (Arnell & H.Buch) Macvicar — Hraunleppur

Scapania subalpina (Nees ex Lindenb.) Dumort. — Ljósileppur

Scapania uliginosa (Sw. ex Lindenb.) Dumort. — Rauðleppur

Scapania undulata (L.) Dumort. — Lækjaleppur

Sphenolobopsis R.M.Schust. & Kitag. — Forkmosar

Sphenolobopsis pearsonii (Spruce) R.M. Schust. — Forkmosi

Tetralophozia (R.M.Schust.) Schljakov — Rekkmosar

Tetralophozia setiformis (Ehrh.) Schljakov — Rekkmosi

Tritomaria Schiffn. ex Loeske — Hakmosar

Tritomaria polita (Nees) Jørg. — Glæhaki

Tritomaria quinquedentata (Huds.) H.Buch — Skáhaki

Tritomaria scitula (Taylor) Jørg. — Dílhaki

 

II Tegundaskrá um hornmosa

 

Phaeoceros Prosk. — Hnýfilmosar

Phaeoceros laevis (L.) Prosk.

ssp. carolinianus (Michx.) Prosk. — Hverahnýfill

 

August Hesselbo 1918

Eftirtaldar tegundir lifurmosa eru nefndar í The Bryophyta of Iceland eftir August Hesselbo (1918). Þar, sem gömul tegundaheiti eru notuð, eru núgildandi nöfn höfð innan sviga og íslenzk heiti þar á eftir. Tegundir merktar krossi (†) hefur ekki tekizt að staðfesta að vaxi hérlendis.

Alicularia geoscypha (syn. Nardia geoscyphus) — Heiðanaddur

Alicularia scalaris  (syn. Nardia scalaris) — Flaganaddur

Aneura latifrons (syn. Riccardia latifrons) — Mýrabendill

Aneura multifida (syn. Riccardia multifida) — Laugabendill

Aneura pinguis — Fleðumosi

Anthelia julacea — Vætluhéla

Anthelia juratzkana — Heiðahéla

Blasia pusilla — Blettamosi

Blepharostoma trichophyllum — Hýmosi

Cephalozia ambigua (syn. Cephalozia bicuspidata ssp. ambigua) — [Fjallakrýli]

Cephalozia bicuspidata (syn. Cephalozia bicuspidata ssp. bicuspidata) — Vætukrýli

†Cephalozia media (syn.Cephalozia lunulifolia) — Óstaðfestur fundur

Cephalozia pleniceps — Heiðakrýli

Cephaloziella hampeana — Vætuvæskill

Cephaloziella rubella — Móavæskill

Chandonanthus setiformis (syn. Tetralophozia setiformis) — Rekkmosi

Chiloscyphus polyanthus (syn. C. polyanthos) — Lækjalindi

Diplophyllum albicans — Urðaflipi

Diplophyllum obtusifolium — Gjótuflipi

Eucalyx subellipticus (syn. Jungermannia obovata ssp. minor) — Roðableðla

Fegatella conica (syn. Conocephalum conicum) sensu C. salebrosum — Strýtuflekkur

Fimbriaria pilosa (syn. Asterella gracilis) — Hlíðakögri

Fossombronia dumortieri (syn. Fossombronia foveolata) — Laugaskrúð

Frullania dilatata — Hjálmkrýsill

Frullania fragilifolia — Skorukrýsill

Frullania tamarisci — Klettakrýsill

Gymnocolea inflata — Laugaslyðra

Gymnomitrium concinnatum (syn. Gymnomitrion concinnatum) — Grænkólfur

Gymnomitrium corallioides (syn. Gymnomitrion corallioides) — Grákólfur

†Gymnomitrium revolutum (syn Marsupella revoluta) — Óstaðfestur fundur

Gymnomitrium varians (syn. Marsupella brevissima) — Dældagletta

Haplozia atrovirens (syn. Jungermannia atrovirens) — Gulbleðla

Haplozia cordifolia (syn. Jungermannia exsertifolia ssp. cordifolia — Lækjableðla

Haplozia crenulata (syn. Jungermannia gracillima) — Laugableðla

Haplozia pumila (syn. Jungermannia pumila ssp. pumila) — Lænubleðla

Haplozia riparia (syn. Jungermannia atrovirens) — Gulbleðla

Haplozia sphaerocarpa (syn. Jungermannia sphaerocarpa) — Sytrubleðla

Harpanthus flotowianus — Lindafölvi

†Jamesoniella autumnalis — Óstaðfestur fundur

Lejeunea cavifolia — Skjóðumosi

Lepidozia setacea (syn. Kurzia pauciflora) — Kræklumosi

†Leptoscyphus anomalus (syn Mylia anomala (Hook.) Gray) — Óstaðfestur fundur

Lophocolea cuspidata (syn. Chiloscyphus coadunatus) — Engjalindi

Lophocolea minor (syn. Chiloscyphus minor) — Kornalindi

Lophozia alpestris (syn. Lophozia sudetica) — Lautalápur

Lophozia barbata (syn. Barbilophozia barbata) — Brekkularfi

Lophozia excisa — Dreyralápur

Lophozia flaerckei (syn. Barbilophozia floerkei) — Heiðalarfi

Lophozia heterocolpos (syn. Leiocolea heterocolpos) — Kornaglysja

Lophozia hornschuchiana (syn. Leiocolea bantriensis) — Klettaglysja

Lophozia kunzeana (syn. Barbilophozia kunzeana) — Mýralarfi

Lophozia lycopodioides (syn. Barbilophozia lycopodioides) — Lautalarfi

Lophozia muelleri (Leiocolea spp. incl. L. collaris, L. alpestris) sensus Leiocolea bantriensis

Lophozia quadriloba (syn. Barbilophozia quadriloba) — Vætularfi

Lophozia quinquedentata (syn. Tritomaria quinquedentata) — Skáhaki

Lophozia schultzii (syn. Leiocolea rutheana) — Kelduglysja

Lophozia ventricosa — Urðalápur

Lophozia wenzelii — Spónlápur

Madotheca cordaeana (syn. Porella cordaeana) — Vætusnepill

Marchantia polymorpha — Stjörnumosi

Marsupella aquatica (syn. Marsupella emarginata var. aquatica) — Lækjagletta

Marsupella emarginata (syn. Marsupella emarginata var. emarginata) — Lækjagletta

Marsupella funckii — Hveragletta

Metzgeria furcata — Skuggarefill

†Odontoschisma denudatum — Óstaðfestur fundur

Odontoschisma elongatum — Brúngepill

Odontoschisma macouni[i]— Heiðagepill

Pellia neesiana — Vætublaðka

Plagiochila asplenioides (syn. Plagiochila asplenioides ssp. porelloides) — Sniðmosi

Pleuroclada albescens (syn. Pleurocladula albescens) — Heiðaskjanni

Pleuroclada albescens var. islandica (syn. Pleurocladula albescens) — Heiðaskjanni

Pressia commutata (syn. Preissia quadrata) — Dröfnumosi

Ptilidium ciliare — Móatrefja

Radula complanata — Skorusepi

Reboulia hemisphaerica — Flögumosi

Sauteria alpina — Mjallmosi

Scapania bartlingii (syn. Scapania cuspiduligera) — Skeiðleppur

Scapania curta — Skurðleppur

Scapania dentata (syn. Scapania undulata) — Lækjaleppur

Scapania irrigua — Mýraleppur

Scapania paludosa — Lindaleppur

Scapania remota (syn. Scapania hyperborea) — Brúnleppur

Scapania subalpina — Ljósileppur

Scapania uliginosa — Rauðleppur

Scapania undulata — Lækjaleppur

Sphenolobus minutus (syn.Anastrophyllum minutum) — Vætuspengill

Sphenolobus politus (syn. Tritomaria polita) — Glæhaki

Sphenolobus saxicola (syn. Anastrophyllum saxicola) — Urðaspengill

 

Afskráðar tegundir

Í eftirfarandi skrá eru tegundir, sem hafa verið skráðar hér á landi, en full vissa liggur ekki fyrir:

Barbilophozia binsteadii (Kaal.) Loeske

Calypogeia integristipula Steph.

Cephalozia lunulifolia (Dumort.) Dumort.

Cephalozia macounii (Austin) Austin

Harpanthus scutatus (F.Weber & D.Mohr) Spruce

Jamesoniella autumnalis (DC.) Steph.

Jungermannia jenseniana Grolle

Lophozia bantriensis (Hook.) Steph.

Lophozia elongata Steph.

Lophozia laxa (Lindb.) Grolle

Marsupella revoluta (Nees) Dumort.

Marsupella sphacelata (Gieseke) Dumort.

Mylia anomala (Hook.) Gray

Nardia compressa (Hook.) Gray

Nardia insecta Lindb.

Odontoschisma denudatum (Nees in Mart.) Dumort.

Plagiochila arctica Bryhn & Kaal.

Porella platyphylla (L.) Pfeiff.

Prasanthus suecicus (Gottsche) Lindb.

Ptilidium pulcherrimum (Weber) Vainio

Riccia bifurca Hoffm.

 

Ættkvíslir í stafrófsröð eftir íslenzkum nöfnum

Angamosar — Hygrobiella

Bendilmosar — Riccardia

Bleðlumosar — Jungermannia

Blettamosar — Blasia

Blöðkumosar — Pellia

Dröfnumosar — Preissia

Dyndilmosar — Cladopodiella

Fleðumosar — Aneura

Flekkmosar — Conocephalum

Flipamosar — Diplophyllum

Flyksumosar — Peltolepis

Flögumosar— Reboulia

Forkmosar — Sphenolobopsis

Fölmosar — Harpanthus

Gepilmosar — Odontoschisma

Glettumosar — Marsupella

Glysjumosar — Leiocolea

Griplumosar — Lepidozia

Gyrðilmosar — Calypogeia

Hakmosar — Tritomaria

Hélumosar — Anthelia

Hnýfilmosar — Phaeoceros

Hýmosar — Blepharostoma

Klaufmosar — Herbertus

Kólfmosar — Gymnomitrion

Krúsmosar — Frullania

Krýlmosar — Cephalozia

Kræklumosar — Kurzia

Kögurmosar — Asterella

Larfamosar — Barbilophozia

Lápmosar — Lophozia

Leppmosar — Scapania

Lindamosar — Chiloscyphus

Mjallmosar — Sauteria

Naddmosar — Nardia

Nistilmosar — Riccia

Refilmosar — Metzgeria

Rekkmosar — Tetralophozia

Sepamosar — Radula

Serkmosar — Haplomitrium

Skjannamosar — Pleurocladula

Skjóðumosar — Lejeunea

Skrúðmosar — Fossombronia

Slitrumosar — Moerckia

Slyðrumosar — Gymnocolea

Snepilmosar — Porella

Sniðmosar — Plagiochila

Spengilmosar— Anastrophyllum

Stjörnumosar — Marchantia

Strengmosar — Eremonotus

Trefjumosar — Ptilidium

Væskilmosar — Cephaloziella

 

 

Tegundir í stafrófsröð eftir íslenzkum nöfnum

Angamosi — Hygrobiella laxifolia

[Bakkableðla Jungermannia obovata ssp. minor] sjá roðableðla

Blettamosi—  Blasia pusilla

Brekkularfi — Barbilophozia barbata

Broddleppur — Scapania mucronata

Brúngepill — Odontoschisma elongatum

Brúnkólfur — Gymnomitrion apiculatum

Brúnleppur — Scapania hyperborea

[Dalavæskill Cephaloziella rubella ssp. arctogena] sjá móavæskill

Dílhaki — Tritomaria scitula

Dreyralápur — Lophozia excisa

Dröfnumosi — Preissia quadrata

Dældagletta — Marsupella brevissima

Dökkbleðla — Jungermannia borealis

Dökkleppur — Scapania obscura

Engjagyrðill Calypogeia fissa

Engjalápur — Lophozia obtusa

Engjalindi — Chiloscyphus coadunatus

Fagurslitra — Moerckia blyttii

[Fjallableðla Jungermannia pumila ssp. polaris] sjá lænubleðla

Fjallagletta — Marsupella spiniloba

[Fjallakrýli — Cephalozia bicuspidata ssp. ambigua] sjá vætukrýli

Fjallalápur — Lophozia debiliformis

Fjallanaddur — Nardia breidleri

Fjallavæskill — Cephaloziella varians

Flaganaddur — Nardia scalaris

Flaganistill — Riccia sorocarpa

Flagaskrúð — Fossombronia wondraczekii

Fleðumosi — Aneura pinguis

Flekkulápur — Lophozia grandiretis

Flyksumosi — Peltolepis quadrata

Flögumosi — Reboulia hemisphaerica

Forkmosi — Sphenolobopsis pearsonii

Gjótuflipi — Diplophyllum obtusifolium

Gjótugletta — Marsupella sparsifolia

Glæhaki — Tritomaria polita

Grákólfur — Gymnomitrion corallioides

Griplumosi — Lepidozia reptans

Grænkólfur — Gymnomitrion concinnatum

Gulbleðla — Jungermannia atrovirens

Heiðaflipi — Diplophyllum taxifolium

Heiðagepill — Odontoschisma macounii

Heiðahéla — Anthelia juratzkana

Heiðakrýli — Cephalozia pleniceps

Heiðalarfi — Barbilophozia floerkei

Heiðalápur — Lophozia incisa ssp. opacifolia

Heiðanaddur — Nardia geoscyphus

Heiðaskjanni — Pleurocladula albescens

Hjálmkrýsill — Frullania dilatata

Hlíðakögri — Asterella gracilis

Holtagletta — Marsupella sprucei

Holtalarfi Barbilophozia atlantica

Hraunlápur — Lophozia bicrenata

Hraunleppur — Scapania scandica

Hverableðla — Jungermannia caespiticia

Hveragletta — Marsupella funckii

Hverahnýfill — Phaeoceros laevis ssp. carolinianus

Hveranistill — Riccia cavernosa

Hveravæskill — Cephaloziella dentata

Hýmosi — Blepharostoma trichophyllum

Kelduglysja — Leiocolea rutheana

Kelduleppur — Scapania paludicola

Kjarrlápur — Lophozia longidens

Klaufmosi — Herbertus stramineus

Klettaglysja — Leiocolea bantriensis

Klettakrýsill — Frullania tamarisci

Klettarefill — Metzgeria conjugata

Kornaglysja — Leiocolea heterocolpos

Kornalindi — Chiloscyphus minor

Kræklumosi — Kurzia pauciflora

Kögurslitra — Moerckia hibernica

Laugabendill — Riccardia multifida

Laugablaðka — Pellia endiviifolia

Laugableðla — Jungermannia gracillima

Laugagyrðill — Calypogeia muelleriana

Lauganistill — Riccia beyrichiana

Laugaskrúð — Fossombronia foveolata

Laugaslyðra — Gymnocolea inflata

Lautagletta — Marsupella condensata

Lautalarfi — Barbilophozia lycopodioides

Lautalápur — Lophozia sudetica

Lautaleppur — Scapania obcordata

Lindafölvi — Harpanthus flotovianus

Lindaleppur — Scapania paludosa

Ljósbleðla — Jungermannia confertissima

Ljósileppur — Scapania subalpina

Lækjableðla — Jungermannia exsertifolia ssp. cordifolia

Lækjagletta — Marsupella emarginata

Lækjaleppur — Scapania undulata

Lækjalindi — Chiloscyphus polyanthos

Lænubleðla — Jungermannia pumila

ssp. pumila

ssp. polaris

Mjallmosi — Sauteria alpina

Móatrefja — Ptilidium ciliare

Móavæskill — Cephaloziella rubella

ssp. rubella

ssp. arctogena

Mýrabendill — Riccardia latifrons

Mýragepill — Odontoschisma sphagni

Mýragyrðill — Calypogeia sphagnicola

Mýralarfi — Barbilophozia kunzeana

Mýraleppur — Scapania irrigua

Mýravæskill — Cephaloziella spinigera

Pollabendill — Riccardia chamedryfolia

Rauðleppur — Scapania uliginosa

Rekkmosi — Tetralophozia setiformis

Rindagletta — Marsupella adusta

Roðableðla — Jungermannia obovata

ssp. obovata

ssp. minor

Serkmosi — Haplomitrium hookeri

Skáhaki — Tritomaria quinquedentata

Skeiðleppur — Scapania cuspiduligera

Skjóðumosi — Lejeunea cavifolia

Skorukrýsill — Frullania fragilifolia

Skorusepi — Radula complanata

ssp. complanata

ssp. lindenbergiana

Skriðuvæskill — Cephaloziella massalongi

Skuggarefill — Metzgeria furcata

Skurðleppur — Scapania curta

Sniðmosi — Plagiochila asplenioides ssp. porelloides

Spónlápur — Lophozia wenzelii

Stjörnumosi — Marchantia polymorpha

Strengmosi — Eremonotus myriocarpus

Strýtuflekkur — Conocephalum salebrosum

Sytrubendill — Riccardia incurvata

Sytrubleðla — Jungermannia sphaerocarpa

Sytruglysja — Leiocolea gillmanii

Tunguleppur — Scapania lingulata

Urðaflipi — Diplophyllum albicans

Urðagletta — Marsupella commutata

Urðalarfi — Barbilophozia hatcheri

Urðalápur — Lophozia ventricosa

Urðaspengill — Anastrophyllum saxicola

Urðavæskill — Cephaloziella divaricata

Vegavæskill — Cephaloziella integerrima

Volgrudyndill — Cladopodiella francisci

Vætluhéla — Anthelia julacea

Vætublaðka — Pellia neesiana

Vætubleðla — Jungermannia hyalina

Vætuglysja — Leiocolea badensis

Vætukrýli — Cephalozia bicuspidata

ssp. bicuspidata

ssp. ambigua

Vætularfi Barbilophozia quadriloba

Vætuleppur — Scapania brevicaulis

[Vætusepi — Radula complanata ssp. lindenbergiana] sjá skorusepi

Vætusnepill — Porella cordaeana

Vætuspengill — Anastrophyllum minutum

Vætuvæskill — Cephaloziella hampeana

Yrjuleppur — Scapania gymnostomophila

Ýruleppur — Scapania calcicola

 

Heimildaskrá

Arnell, S., 1956: Illustrated Moss Flora of Fennoscandia. I. Hepaticae. Gleerups, Lund. 308 bls.

Ágúst H. Bjarnason, 2007: Conocephalum salebrosum – fyrrum huliðstegund – (Marchantiales). Vistfræðistofan. Reykjavík, 18 bls. Janúar 2007.

Bergþór Jóhannsson, 2003: Íslenskir mosar. Skrár og viðbætur. Fjölrit Náttúrufræðistofnunar 44. Apríl 2003.

Bergþór Jóhannsson, 2005: Tvær mosategundir nýjar fyrir Ísland. Í: Á sprekamó (ritstj. Sigurður Ægisson). Bókaútgáfan Hólar, Akureyri, 2005: 53-55.

Damsholt, K., 2002: Illustrated Flora of Nordic Liverworts and Hornworts. Nord. Bryol. Soc., Lund. 840 bls.

Hallingbäck, T., Hedenäs, L. & Weibull, H. 2006: Ny checklista för Sveriges mossor. – Svensk bot. tidskrift 100:2: 96-148.

Hesselbo, A., 1918: The Bryophyta of Iceland. Bot. Icel. 1: 395-677.

Inoue, H. & Steere, W.C., 1981: A contribution to the hepaticology of Iceland. Bull. Nat. Sci. Mus. Tokyo, Ser. B., 7: 75-89.

Paton, J.A., 1980: Observations on Riccia bifurca Hoffm. and other species of Riccia L. in the British Isles. J.Bryol. 11: 609-689.

Paton, J.A., 1999: The Liverwort Flora of the British Isles. Harley Books. 626 bls.

 

 

 

Vefsíður; allar síðast sóttar 14. jan. 2009:

 

 

http://www.mobot.org/MOBOT/tropicos/most/iom.shtml

http://www.itis.gov/index.html

http://botanika.bf.jcu.cz/bryoweb/klic/genera/scapania.html

http://www.nism.unizh.ch/intern/checkliste_de.php?fl=C%25

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



[1] Ýmsir, þar á meðal K. Damsholt (2002), nota Lophozia í mun víðtækari merkingu en hér og skipta henni í undirættkvíslir, meðal annars Barbilophozia og Leiocolea.

[2] Rithátturinn Moerchia þekkist einnig.

Leitarorð:


Leave a Reply

:: Ágúst H. Bjarnason