Þarmaskolun (detox) og saurgjafir

Skrifað um January 21, 2013 · in Almennt

Þýzk trérista frá miðri 16. öld sýnir þarmaskolun.

Þýzk trérista frá miðri 16. öld sýnir þarmaskolun.

 

Raunir 61 árs gamallrar konu munu ekki vera einsdæmi. Hún var skorin upp vegna bak-meiðsla og í kjölfarið fékk hún lungnabólgu. Sýkla-lyf voru gefin og komu að gagni – en höfðu það í för með sér að drepa eðlilegar þarma-bakteríur. Konan léttist um 27 kg á átta mánuðum, hafði enga stjórn á hægðum, missti allan kraft og endaði í hjólastól. Athuganir leiddu í ljós, að bakterían Clostridium difficile hafði búið um sig í þörmum og tók að fjölga sér hömlulaust.
Baktería þessi framleiðir eitur, sem veldur niðurgangi. Einkennin eru oft væg, en þau geta orðið mjög hastarleg og sýkingin getur haft alvarlegar afleiðingar í för með sér. Þessar sýkingar eru vel þekktar hér á landi, meðal annars á sjúkrastofnunum. Um þær má meðal annars lesa í þessum pistlum: a og b.

 

Við þess háttar sýkingum er vani að gefa sýklalyf, sem oftast koma að gagni. Umrædd kona fékk bót meina sinna um tíma á meðan hún tók lyfin, en sýkingin tók sig jafnan upp aftur að lokinni meðalagjöf.
Að lokum tók læknir hennar þá ákvörðun að sprauta saur úr manni hennar upp í þarma konunnar. Hugsunin á bak við þetta ráð var, að eðlilegur bakteríu-gróður í þörmum eiginmannsins myndi þrífast þar og ryðja hinum sjúkdóms-valdandi bakteríum úr vegi.

Að sögn Johans Dickveds, sameinda-líffræðings við Sænska landbúnaðarháskólann í Uppsölum, varð konan albata eftir fáeina daga. Johan þessi fékk það verkefni að dæma meðferðina. Hann fékk djúpfryst sýni send til sín, þíddi þau og gat greint erfðaefni í bakteríunum. Niðurstaðan varð sú, að meðferðin hafði tekizt með ágætum. Þarma-bakteríur í konunni voru nær alveg eins og í manninum tveimur vikum eftir meðhöndlunina og hálfu ári síðar kenndi konan sér einskis meins.

Þegar árið 1958 tókst læknum í Bandaríkjunum að lækna nokkra, sem þjáðust af illvígum niðurgangi, með því að sprauta saur úr heilbrigðu fólki inn í ristil sjúklinga. Innan nokkurra daga voru allir frískir og gátu haldið til síns heima. Áður höfðu ýmis úrræði verið reynd án árangurs, allt frá sýklalyfjum til súrmjólkur, sem innihélt bakteríuna Lactobacillus acidophilus.

Læknarnir gerðu sér þó grein fyrir því, að ýmsum þótti aðferðin ekki par »snyrtileg«, en vonuðust þó til, að aðrir tækju við og sannreyndu hana með marktækum rannsóknum. Þær vonir brugðust og næstu áratugi var aðeins fjallað um þetta í lítt þekktum vísindaritum. Ástæðan fyrir því er einkum sú, að innihald þarma hefur ekki þótt áhugavert rannsóknarefni innan læknavísinda. Áhugi lyfja-fyrirtækja er nánast enginn, því að þessi aðferð eykur alls ekki sölu lyfja, heldur þvert á móti.

Nú er öldin önnur og sér í lagi vegna framfara á sviði erfðatækni. Áður fyrr var mjög erfitt að rannsaka bakteríur í þörmum, þar sem ógerlegt var að halda mörgum þeirra lifandi í ræktun, sem var forsenda rannsókna. Nú gerist þess ekki lengur þörf, því að með nútíma tækni er unnt að greina erfðaefnið án þess að rækta bakteríurnar áður. Hin síðari ár hefur þessum rannsóknum vaxið mjög fiskur um hrygg, og nú birtist hver ritgerðin á fætur annarri um bakteríur inni í líkamanum og utan á.

Það sem einna mesta athygli hefur vakið, er, að skipta má mönnum í þrjá hópa eftir því, hvaða bakteríur lifa í meltingarvegi. Og það sem merkilegra er, að skiptingin fer ekki eftir því, hvað menn borða, hvar menn lifa, hvors kyns menn eru eða þjóðerni. Í fyrstu héldu menn, að um mistök í greiningum væri að ræða, þegar Spánverjar og Japanir höfnuðu í sama hópi, er haft eftir Jeroen Raes, prófessor í Vrije háskólanum í Brussel.

Nú hefur hann greint þarma-bakteríur í rúmlega 400 manns úr öllum heimshlutum og niðurstaðan er sú, að greina má á milli þriggja gerða líkt og unnt er að skipta gróðri í túndrur, savanna, regnskóga og önnur gróðurfélög. Lífríki þarma er nú nefnt eftir ríkjandi tegundum baktería og kallast: Bacteroides, Prevotella og Ruminococcus.

Jeron Raes álítur, að lífríki þarma geti ráðið miklu um, hvernig upptöku næringarefna (og lyfja) er háttað, en það hefur líka áhrif á magn ýmissa vítamína, sem myndast í þörmum. Komi nú í ljós, að ein gerð er betri en önnur, kemur til álita, að fólk láti skipta um lífríki í þörmum sínum.

Jeron Raes hefur áhyggjur af því, að óprúttnir sölumenn reyni að færa sér þessa vitneskju í nyt með því að selja fólki heilsuvörur með sérlegum bakteríum, sem eigi að hæfa þarma-innihaldi. Slíkar matvörur eru þegar á markaði og eru seldar fyrir háar fjárhæðir, þó að ekkert styðji gagnsemi þeirra.

Áhugaverðar rannsóknir hafa verið gerðar á músum. Þarma-bakteríur úr feitum músum var komið fyrir í þörmum músa, sem höfðu verið hreinsaðar af sínum bakteríum, og þær þyngdust mun meira heldur en þær, sem fengu saur úr mjóum músum. Sömu sögu var að segja af feitum músum, sem fengu saur úr mjóum; þær léttust. Í Hollandi var reynt að beita svipaðri aðferð á nokkra ofurþunga karlmenn, sem báru merki um forstigseinkenni sykursýki, en aðferðin skilaði ekki tilætluðum árangri. Á hinn bóginn kom í ljós, að byrjunareinkenni sykursýki rénuðu að sögn Anne Vrieze á háskólasjúkrahúsinu í Amsterdam. Insúlínið tempraði blóðsykur betur en áður. Anne Vrieze leggur þó áherzlu á, að þetta þurfi að rannsaka mun betur áður en þessi aðferð við lækningu verði viðurkennd. Aðferðinni er því enn um sinn aðeins beitt við niðurgangi, sem orsakast af bakteríunni Clostridium difficile, þó að langt sé frá, að allir hafi viðurkennt hana. En áhugi manna á að nota þessa aðferð við lækningu vex stöðugt.

Clostridium difficile.

Clostridium difficile.

Hin síðari ár hafa komið fram nýir og harðgerari stofnar af Clostridium difficile, sem erfitt hefur reynzt að drepa með sýklalyfjum. Þessir stofnar framleiða meira eitur en áður og valda enn verri niðurgangi. Þegar engin sýklalyf duga, hafa nokkrir læknar gripið til þess að flytja saur úr heilbrigum einstaklingum í sjúka. Í Kanada er lagt blátt bann við þessari aðferð á flestum sjúkrahúsum vegna hættu á, að skaðlegar örverur kunna að berast í hinn sýkta. Þó er vitað, að nokkrir læknar hafi framkvæmt slíkar aðgerðir í heimahúsum, því að ekki er þörf á öðru en venjulegri stólpípu og eldhúsblandara (mixara).
Á sjúkrahúsum verða að fara fram nákvæmar og dýrar athuganir á því, hvort saurgjafi beri í sér einhverjar lífverur, sem kunna að dreifa sér. Sænskir vísindamenn hafa nú þróað einfalda aðferð til þess að komast hjá slíku. Árið 1995 gaf miðaldra, norsk, fullfrísk kona saur úr sér, sem reyndist á allan hátt gulls ígildi í þessu sambandi. Nákvæmar rannsóknir sýndu, að saursýnið uppfyllti ströngustu kröfur og laust við allar skaðlegar bakteríur eins og salmonellu, shigellu og campylobacter, svo og varasamar veirur og sníkla. Tekizt hefur að viðhalda þessum bakteríum í rækt undir forsjá Elisabeth Norin örverufræðings og dósents við Örverufræðistofnunina í Svíþjóð. Um 1990 höfðu læknar við háskólasjúkrahúsið í Bergen notað saursýni úr þessari konu við að meðhöndla um tuttugu sjúklinga, sem þjáðust af slæmum niðurgangi og tekizt að lækna þá alla. Þegar konan vildi ekki lengur þjóna sem saurgjafi, var ekki annað til ráða en að rækta bakteríurnar. Það krefst mikillar vandvirkni og hefur Elisabeth Norin sinnt því. Næringarefni í ræktunarlausninni eru vandmeðfarin og ekkert súrefni má komast að. Að líkindum eru fáar bakteríur eftir frá gjafanum en þær hafa þó gefið góða raun.
Á annað hundrað manns hafa þegar fengið bót meina sinna eða langflestir, sem hafa undirgengizt þessa meðhöndlun.

 ÁHB /21.1. 2013

Leitarorð:


Leave a Reply

:: Ágúst H. Bjarnason