Úr Haukadal (1)

Skrifað um May 28, 2015 · in Almennt

 

Laufey, Ágúst og Björg í Haukadal snemma á sjötta áratug síðustu aldar.

Laufey, Ágúst og Björg í Haukadal snemma á sjötta áratug síðustu aldar. Ljósm. H.B.

Á árunum frá um 1948 fram til um 1970 dvaldi eg oft og tíðum með foreldrum og systkinum austur í Haukadal í Biskupstungum. Þar hafði fjölskyldan afnot af „rauða kofanum“, vistlegu sumarhúsi í eigu Skógræktar ríkisins, sem var þiljað innan með dökkum baðstofupanel og hitað með sjálfrennandi hveravatni. Við systkinin eigum margar góðar minningar frá veru okkar þar.

„Rauði kofinn“ stóð á nafnlausri hæð rúma 200 m neðan við kirkjuna, norðan við lægð, sem nefnist Sældarskora. Þar kemur upp heitt vatn á nokkrum stöðum neðst í lægðinni, sem rennur síðan í litlum læk og hverfur út í mýrlendi sunnan við Kúahól.

Við eina uppsprettuna hefur verið grafið og komið fyrir veglegri hleðslu. Sumir vilja meina, að þetta sé Marteinslaug. Í minni tíð þarna var uppsprettan oftast kölluð Kúalaug, enda er Kúahóll skammt austur undan. Það eitt veit eg, að Sigurður Greipsson gróf þarna og kom hleðslunum fyrir, og fóru þeir þar í bað, faðir minn og hann. Hvort Sigurður byggði laugina frá grunni eða lagaði gamlar hleðslur, veit eg hins vegar ekki; tel hið síðara þó miklu sennilegra.

Kúalaug eða Marteinslaug neðst í Sældarskoru.

Kúalaug eða Marteinslaug neðst í Sældarskoru.

Á bökkum Kaldalækjar er hins vegar sjóðandi heitur hver, Marteinshver. Byggt var yfir hann gufubað, sem þótti heilsusamlegt þá, en óvíst er, hvort það geti talizt hollt að anda að sér uppleystum efnum í gufunni. Kartöflur voru oft soðnar í hvernum. (Á myndinni sést hverahrúðurssteinn, sem nú hefur verið fluttur að Marteinslaug. Vonandi verður honum skilað hið fyrsta.)

Þvottadagur í sveitinni. Ljósm. H.B.

Þvottadagur í sveitinni. Ljósm. H.B.

 

Eitt er mér minnisstætt, sem Sigurður Greipsson sagði mér oftar en einu sinni. Það var í Sældarskoru, þar sem Ari fróði Þorgilsson sat og skrifaði Íslendingabók, og hafði Sigurður það eftir forfeðrum sínum. – Nú er það vitað, að Ari fróði dvaldi frá sjö ára aldri í fjórtán ár í Haukadal. Íslendingabók reit hann ekki fyrr en tæplega sextugur (eftir 1122). Sé þessi arfsögn sönn (ekki sannari, því annaðhvort eru hlutir sannir eða ósannir), hefur Ari fróði leitað heim í Haukadal „á gamals aldri“ eftir að prestsstörfum lauk.

Hér í Sældarskoru er sagt, að Ari fróði hafi setið og skrifað Íslendingabók. Ljósm. ÁHB.

Hér í Sældarskoru er sagt, að Ari fróði hafi setið og skrifað Íslendingabók. Ljósm. ÁHB.

ÁHB / 28. maí 2015

 

Leitarorð:


Leave a Reply